Mae dyslecsia’n anhawster prosesu sy’n effeithio ar bobl o bob oed. Mae anawsterau llythrennedd yn aml yn nodwedd ohono. Gall effeithio ar feysydd gwybyddol eraill fel y cof, cyflymder prosesu, rheoli amser, cydsymudedd ac agweddau cyfeiriadol. Gall fod anawsterau gweledol a ffonolegol ac fel arfer mae anghysondeb o ran perfformiad mewn gwahanol feysydd dysgu.

Mae’n bwysig cydnabod y gwahaniaethau a’r dulliau dysgu unigol oherwydd bydd y rhain yn effeithio ar ganlyniadau dysgu ac asesu. Mae hefyd yn bwysig ystyried y cyd-destun dysgu a gwaith oherwydd mae’n ddigon posibl y bydd natur yr anawsterau sy’n gysylltiedig â dyslecsia yn amlycach mewn rhai sefyllfaoedd dysgu (Reid 2016).

Sut Mae’n Effeithio ar Ddysgu

Mae dyslecsia’n derm a ddefnyddir i ddisgrifio disgyblion sydd fel arfer yn cael anhawster gyda darllen, ysgrifennu a/neu sillafu. Fel arfer, mae lefel deallusrwydd y disgybl yn ganolig o leiaf, ac weithiau gall fod llawer uwch na hynny. Mae’n ddefnyddiol ystyried dyslecsia fel gwahaniaeth dysgu yn hytrach nag anhawster dysgu, oherwydd gall llawer o ddysgwyr sydd â dyslecsia wneud cynnydd sylweddol yn academaidd a rhagori mewn addysg uwch hefyd os y byddant yn cael y cyfleoedd i ddefnyddio’r dulliau dysgu penodol sydd orau ganddynt.

Fel arfer, maent yn ddysgwyr gweledol sy’n dysgu drwy brofiadau, ac sy’n ei chael yn anodd dysgu drwy wrando a darllen testunau maith.

Yr allwedd i’w cynnydd yw sicrhau bod deunyddiau dysgu’n cael eu cyflwyno mewn modd amlsynhwyraidd sy’n defnyddio pob dull, yn enwedig y gweledol a’r cyffyrddol. Fel hyn, gall y dysgwyr ddefnyddio’u cryfderau, sy’n bwysig er mwyn iddynt allu datblygu strategaethau annibynnol a llwyddiannus.

Gall plant sydd â dyslecsia fod â nodweddion eraill hefyd yn ogystal ag anawsterau llythrennedd. Efallai y bydd ganddynt broblemau gyda chyflymder prosesu, cof tymor byr a chof tymor hir, a dilyniannu a threfnu gwybodaeth. Efallai hefyd y bydd ganddynt anawsterau o ran strwythuro ac yn trefnu gwaith ysgrifenedig.

Yn aml, ni fyddant efallai’n dangos eu gallu’n llawn mewn prawf ysgrifenedig a byddant fel arfer yn sgorio’n uwch o gael y cyfle i wneud rhywfaint ohono ar lafar.

Dyslecsia: rhai pwyntiau pwysig

  • Gellir ystyried dyslecsia ar gontinwwm, o’r ysgafn i’r difrifol.
  • Mae’n bwysig adnabod a chydnabod cryfderau plant sydd â dyslecsia a cheisio ymgorffori’r cryfderau hyn yn eu rhaglen addysgu.
  • Gall maint ac effaith y dyslecsia ar y plentyn amrywio yn ôl natur y dasg a natur y cyd-destun dysgu.
  • Mae’n bwysig ei adnabod yn gynnar er mwyn ymyrryd yn effeithiol.
  • Gall plant sydd â dyslecsia arddangos gwahanol nodweddion ac felly dylid ymdrîn â’u hanghenion yn unigol.
  • Er bod y prif anawsterau sy’n gysylltiedig â dyslecsia yn gysylltiedig â llythrennedd (darllen, ysgrifennu a sillafu), gall plant sydd â dyslecsia hefyd fod ag anawsterau eraill o ran cof, cydsymudedd a threfnu.
  • Gall gwybodaeth am sut y mae plant yn dysgu, a sut mae gwneud dysgu’n fwy effeithiol drwy, er enghraifft, sgiliau astudio, fod yn fuddiol dros ben ar gyfer plant sydd â dyslecsia.
  • Mae’n bwysig hefyd ystyried y cwricwlwm, gwahaniaethu a dulliau dysgu am fod y rhain yn gallu helpu plant sydd â dyslecsia i ddeall y dasg yn gliriach a dysgu’n fwy effeithiol.
  • Gellir lleihau effaith dyslecsia drwy ymyriad addysgu effeithiol ac addasu tasgau, drwy wahaniaethu’r cwricwlwm ac addasiadau yn y gweithle.
  • Gall y sawl sydd â dyslecsia fod â llawer o gryfderau, a gall ddefnyddio’r cryfderau hyn i wneud iawn am ei anawsterau.
  • Mae’n bwysig sylweddoli bod angen rhoi hwb i hunan-barch plant sydd â dyslecsia am ei bod yn rhy hawdd iddynt ddigalonni a cholli diddordeb mewn dysgu.