Os ydych wedi ateb ‘Oes’ neu ‘Ydy’ i rai o’r cwestiynau hyn, mae’n bosibl bod gan y disgybl Anhawster Dysgu Penodol (ADP) a bydd yn rhaid i chi wneud addasiadau rhesymol yn y dosbarth er mwyn gwaredu unrhyw rwystrau posibl i’w ddysgu.

Cyfnod Sylfaen

  1. Llythrennedd

    Os fyddwch yn ateb ‘Oes’ neu ‘Ydy’ i rai o’r cwestiynau hyn, mae’n bosibl fod gan y disgybl Anhawster Dysgu Penodol (ADP) a bydd yn rhaid i chi wneud addasiadau rhesymol yn y dosbarth er mwyn gwaredu unrhyw rwystrau posibl i’w ddysgu.

    • Ymwybyddiaeth ffonolegol wael
       
    • Amnewid geiriau sy’n debyg yn weledol e.e. map / mop wrth ddarllen
       
    • Ffurfio llythrennau’n wael
       
    • Cael anawsterau gyda chyfatebiaeth ffonem / graffem
       
    • Drysu rhwng llythrennau sy’n weledol debyg – e.e. n/u, b/d, m/w, f/t wrth ysgrifennu
       
    • Diffyg bylchau rhwng geiriau wrth ysgrifennu
       
    Iaith
    • Lleferydd yn aneglur
       
    • Brawddegau byr
       
    • Geirfa gyfyngedig
       
    • Lefel ddealltwriaeth syn is na’r disgwyl ar gyfer yr oedran
       
    Sgiliau Echddygol Manwl/Bras 
    • Cael anhawster gyda sgiliau echddygol manwl e.e. edafu gleiniau, defnyddio
       
    • Ffurfio llythrennau/siapaun wael
       
    • Gafael mewn ysgrifbin mewn ffordd anarferol / lletchwith
       
    • Ymddaliad gwael
       
    • Diffyg cydsymudedd / lletchwithdod
       
    • Cael anhawster chwarae gemau pêl / raced
       
    Anawsterau canfod geiriau / Anhawster galw i gof  
    • Yn aml yn gwybod beth mae eisiau ei ddweud, ond methu dod o hyd i’r gair cywir / anghofio geiriau         
       
    • Cael anhawster ailadrodd stori    
       
    • Cael trafferth galw i gof yr hyn sydd wedi’i ddysgu
       
    Trefnu a dilyniannu  
    • Cael anhawster meddwl am drefn digwyddiadau wrth gyflawni tasg neu adrodd stori  
       
    • Cael anawsterau gyda threfn bersonol: bag ysgol, gwisg ymarfer corff, gwisgo
       
    • Drysu rhwng heddiw / yfory / ddoe a dyddiau’r wythnos
       
    • ‘Colli’ pethaun aml
       
    Cof gweithredol / tymor byr  
    • Cael anhawster cofio dilyniant o rifau, neu’r wyddor      
       
    • Cael anhawster gyda dyddiau’r wythnos
       
    • Gwrando am wybodaeth / dilyn cyfarwyddiadau – yn ‘anghofio’ beth sydd angen iddo/i ei wneud
       
    Sylw 
    • Hawdd tynnu ei sylw yn y dosbarth / cael anhawster yn canolbwyntio
       
    • Angen llawer o gefnogaeth er mwyn aros ‘ar dasg’ / breuddwydio
       
    Mathemateg 
    • Cymysgu / gwrthdroi rhifau, e.e. 9/6, 2/5
       
    • Cael anhawster gyda threfn rhifau, bondiau rhif i 10 ac ati.
       
    • Cael anhawster gyda chysyniad amser
       
    Cyflymder Prosesu (Gweithio)  
    • Yn aml yn cymryd yn hirach na’i g/chyfoedion i gwblhau gwaith yn y dosbarth
       
    • Angen llawer o atgyfnerthu
       
    • Yn cymryd yn hirach na’i g/chyfoedion i roi ateb (ysgrifenedig a llafar)
       
    Ymwybyddiaeth Ffonolegol  
    • Cael anhawster clywed odl
       
    • Cael anhawster adnabod ffonemau (clywedol)
       
    • Cael anhawster ‘swnio’ geiriau syml / segmentu ac asio
       

Cyfnod Allweddol 2

  1. Darllen 

    Os fyddwch yn ateb ‘Oes’ neu ‘Ydy’ i rai o’r cwestiynau hyn, mae’n bosibl fod gan y disgybl Anhawster Dysgu Penodol (ADP) a bydd yn rhaid i chi wneud addasiadau rhesymol yn y dosbarth er mwyn gwaredu unrhyw rwystrau posibl i’w ddysgu.   

    • Sgiliau datgodio geiriau gwan sy’n effeithio ar ddealltwriaeth wrth ddarllen
       
    • Darllen yn betrusgar / araf  
       
    • Diffyg cywirdeb wrth ddarllen: mewnosod / methu geiriau, ‘dyfalu’ geiriau, anwybyddu atalnodi
       
    • Amnewid geiriau sy’n debyg yn weledol e.e. dau/dan wrth ddarllen
       
    • Dangos arwyddion gweledol o straen wrth ddarllen: blincio, rhwbio’r llygaid, blinder
       
    • Tracio gwael wrth ddarllen, ail-ddarllen yr un llinell / methu llinellau
       
    • Gwahaniaeth rhwng ei dd/dealltwriaeth wrth wrando ac wrth ddarllen
       
    Ysgrifennu a sillafu
    • Llawysgrifen anniben – cyflwyno gwaith yn wael
       
    • Drysu llythrennau tebyg – e.e. n/u, b/d, m/w, f/t
       
    • Sgiliau echddygol manwl gwan sy’n arwain at sgiliau ffurfio llythrennau / tynnu llun gwael
       
    • Cymysgu / gwrthdroi geiriau e.e. cot / toc, map/pam
       
    • Ad-drefnu llythrennau mewn geiriau e.e. gwan/gawn
       
    • Sillafiadau weithiau’n ymddangos yn ‘od’/ymwybyddiaeth ffonolegol wael
       
    • Anghyson wrth sillafu
       
    • Cael anhawster copïo oddi ar y bwrdd gwyn
       
    • Cael anhawster darllen / deall ei g/waith ei hun
       
    • Anghyson wrth ddefnyddio prif lythrennau, geiriau ar goll
       
    • Fawr iawn neu ddim defnydd o baragraffau, diffyg strwythur
       
    • Cael anhawster cofio geiriau / galw i gof
       
    • Yn aml yn rhwystredig gan ei f/bod yn gwybod sydd ganddo/i eisiau ei ddweud, ond yn methu dod o hyd i’r geiriau cywir neu’n anghofio geiriau
       
    • Cael anhawster ailadrodd stori ar y cof (galw i gof ar unwaith)
       
    • Cael anhawster galw dysgu blaenorol i gof
    • Cael anhawster trefnu a dilyniannu
       
    • Cael anhawster adrodd neu ysgrifennu stori, torri tasg i lawr yn gamau llai
       
    • Diffyg trefniadaeth bersonol: bag ysgol, cit addysg gorfforol, amserlen, dillad
       
    • Drysu amser / dyddiadau / dyddiau’r wythnos, misoedd y flwyddyn, heddiw / yfory / ddoe
       
    • Drysu iaith a chyfarwyddiadau lleoliadol e.e. chwith / dde, cyn / ar ôl
       
    Cof tymor byr a chof gweithredol 
    • Cael trafferth cofio dilyniant o rifau, llythrennau
       
    • Cael anhawster gyda dyddiau’r wythnos, misoedd y flwyddyn
       
    • Mathemateg pen (cael anhawster cadw gafael ar wybodaeth rifiadol er mwyn ei chyfrifo)
       
    • Cael trafferth gyda thablau lluosi, fformiwlâu mathemategol
       
    • Cael trafferth gwrando am wybodaeth / dilyn cyfarwyddiadau
       
    Mathemateg 
    • Drysu / gwrthdroi rhifau, e.e. 16/61 a symbolau mathemateg e.e. + a x
       
    • Cael anhawster gyda chofio bondiau rhif, tablau lluosi 
       
    • Cael anhawster deall cysyniadau mathemategol e.e. gwerth lle 
       
    • Cael problemau darllen a deall cwestiynau mathemateg 
       
    • Cael anhawster gyda chyfrifiadau ysgrifenedig: dryswch gyda threfn cyfrifiadau, camgymeriadau’n cael eu hachosi gan gopïo gwallus / gosod y gwaith allan yn anhrefnus 
       
    • Cael anhawster wrth ddweud yr amser, rheoli amser, y cysyniad o amser 
       
    • Prosesu gwybodaeth yn araf – yn cymryd mwy o amser na’i gyfoedion e.e. gyda mathemateg pen 
       
    Cyflymder prosesu (gweithio) 
    • Yn aml yn cymryd mwy o amser na’i gyfoedion i gwblhau gwaith yn y dosbarth
       
    • Tanberfformio yn ystod tasgau wedi’u hamseru 
       
    • Yn cymryd mwy o amser na’i gyfoedion i roi atebion (yn ysgrifenedig ac ar lafar)
       
    Ymwybyddiaeth ffonolegol 
    • Yn creu spoonerebau’n ddiarwybod wrth siarad e.e. maes parcio / paes marcio  
       
    • Sgiliau mewnosod / dileu sain gwael
      O 
    • Cael anhawster darllen di-eiriau (geiriau gwirion) 
       
    • Sillafu geiriau rheolaidd ac afreolaidd yn wael 
       

Cyfnod Allweddol 3

  1. Iaith lafar   

    Os fyddwch yn ateb ‘Oes’ neu ‘Ydy’ i rai o’r cwestiynau hyn, mae’n bosibl fod gan y disgybl Anhawster Dysgu Penodol (ADP) a bydd yn rhaid i chi wneud addasiadau rhesymol yn y dosbarth er mwyn gwaredu unrhyw rwystrau posibl i’w ddysgu.   

    • Cael anhawster wrth ddarllen yn uchel 
       
    • Ynganu’n wael 
       
    • Oedi byr wrth ymateb yn eiriol
       
    • Cael anawsterau canfod geiriau
       
    • Araf yn prosesu, cymryd hirach na’i g/chyfoedion i roi ateb
       
    Prosesu Clywedol  
    • Gwahaniaethu clywedol gwan; drysu rhwng geiriau tebyg eu sain
       
    • Gofyn am / angen ailadrodd
       
    • Cam-glywed neu ddrysu’r hyn mae pobl yn ei ddweud
       
    • Cael anhawster gwrando pan fydd sŵn yn y cefndir
       
    • Hanes o broblemau clyw (os felly, efallai mai dyma’r rheswm dros yr anawsterau prosesu clywedol)
      Oes 
    Darllen a deall
    • Darllen yn uchel yn araf a phetrusgar / osgoi darllen yn uchel
       
    • Cywirdeb darllen: gadael geiriau allan, drysu rhwng geiriau / llythrennau tebyg eu golwg, mewnosod geiriau
       
    • Tracio gwael – gadael llinellau allan / ailadrodd llinellau wrth ddarllen neu’n colli ei l/lle
       
    • Defnyddio’i f/bys i dracio wrth ddarllen
       
    • Cymryd yn hirach na’i g/chyfoedion i gwblhau tasgau darllen distaw yn y dosbarth
       
    • Lefelau dealltwriaeth wrth ddarllen yn isel 
       
    • Dangos arwyddion gweledol o anghysur wrth ddarllen (blincio, rhwbio’r llygaid, blinder, y testun yn aneglur) 
       
    Sillafu 
    • Anghysondeb o ran dewisiadau sillafu / sillafu ffonetig / sillafiadau sy’n ymddangos yn ‘od’
      Oes 
    • Methu llythrennau neu sillafau wrth sillafu
       
    • Drysu llythrennau e.e. b/d
       
    Cynhyrchu gwaith ysgrifenedig 
    • Amharod i wneud gwaith ysgrifenedig
       
    • Ansawdd y gwaith ysgrifenedig yn is na’i g/allu 
       
    • Llawysgrifen wael a chyflwyniad y gwaith yn anniben
       
    • Anghysondeb wrth ddefnyddio priflythrennau 
       
    • Llawysgrifen yn ymddangos yn anaeddfed / yn fawr, ysgrifennu mewn priflythrennau nid ysgrifen sownd 
       
    • Gafael mewn ysgrifben mewn ffordd anarferol / lletchwith 
       
    • Copïo testun yn anghywir / cymryd yn hirach na’i g/chyfoedion i gopïo o’r bwrdd gwyn 
       
    • Cael anhawster cymryd nodiadau yn y dosbarth
       
    • Ffurfio llythrennau’n wael
       
    • Cael anhawster trefnu gwaith ysgrifenedig / rhoi syniadau i bapur / cychwyn arni  
       
    • Atalnodi: anghysondebau, diffyg atalnodi, atalnodi amhriodol 
       
    Cyflymder prosesu 
    • Yn aml fel petai angen mwy o amser i feddwl
       
    • Tanberfformio o dan amodau sydd wedi’u amseru
       
    • Cael anhawster ‘cadw i fyny’ yn y dosbarth
       
    Cof tymor byr a chof gweithredol  
    • Cael anhawster cadw gwybodaeth eiriol yn y cof gweithredol
       
    • Cof gwael am fondiau rhif / tablau / fformiwlâu
      Oes 
    • Angen ailadrodd cyfarwyddiadau iddo/i’n aml
      Oes 
    Dilyniannu  
    • Cof dilyniannol gwael trefn pethau
      Oes 
    • Cael anhawster gyda dilyniannau e.e. misoedd y flwyddyn
       
    • Cael anhawster cofio a gweithio gyda gwybodaeth mewn dilyniant
       
    Rhif 
    • Cael anhawster galw i gof fondiau rhif / tablau lluosi 
       
    • Cael anhawster gyda gwerth lle
       
    • Cael anhawster dweud yr amser
       
    • Mathemateg pen yn wan (yn enwedig wrth geisio’i wneud yn gyflym) 
       
    • Drysu rhwng symbolau mathemategol
       
    Trefnu 
    • Yn aml yn colli/anghofio pethau sydd eu hangen
       
    • Yn hwyr yn cyflwyno gwaith / yn hwyr i’r dosbarth
       
    Sgiliau echddygol a chydsymudedd 
    • Diffyg cydbwysedd / cydsymudedd, yn dueddol o gael damweiniau 
       
    • Cydsymud llaw a llygad gwan (yn cael trafferth gyda chwaraeon pêl)
       
    • Cael anhawster gyda sgiliau echddygol manwl: ysgrifennu, tynnu llun