Arwyddion Dyslecsia

  • Sgiliau gwrando gwael – ymddangos fel nad yw’n clywed ceisiadau geiriol 
  • Ystafell wely anniben 
  • Bag ysgol anhrefnus      
  • Blinedig 
  • Ddim yn siŵr beth sy’n rhaid ei wneud fel gwaith cartref 
  • Plant iaucael trafferth gwisgo (heb wybod beth i’w wneud yn gyntaf) 

Sut i helpu eich plentyn

  • Siart dasgau/rhestr ‘pethau i’w gwneud’ ar y wal 
  • Pacio bag ysgol y noson cynt   
  • Annog y plentyn i roi pethau’n ôl yn eu lle er mwyn osgoi ‘colli’ pethau e.e. dillad ymarfer corff 
  • Amser gwely rheolaidd / rheol diffodd golau 
  • Plant iaugosod dillad allan y ffordd iawn ac yn drefn gywir ar gyfer eu gwisgo i helpu gyda dilyniannu 
  • Plant hŷn edrych ar y dyddiadur gwaith cartref bob dydd 
  • Dylai’r cartref fod yn lle y gall eich plentyn ymlacio. Peidiwch â gadael i amser gwaith cartref achosi straen – rhowch eich hun yn ei sefyllfa a cheisiwch fod mor amyneddgar â phosibl.              
  • Peidiwch chi â phryderu – bydd eich plentyn yn sylwi ar hyn 
  • Siaradwch â’r athro dosbarth neu’r Cydlynydd Anghenion Dysgu Ychwanegol (CADY) os ydych yn teimlo bod eich plentyn yn cael trafferth yn y dosbarth neu gyda’i waith cartref 
  • Rhowch ddigonedd o ganmoliaeth bob amser a dweud wrth eich plentyn mor galed mae’n gweithio 
  • Manteisiwch gryfderau eich plentyn wrth ddysgu e.e. os yw’n well ganddo edrych ar luniau, defnyddiwch y cyfrifiadur neu DVDs ar gyfer dysgu – os yw’n hoff o wrando, defnyddiwch lyfrau sain            
  • Mae’n bwysig iawn magu hunan-barch a datblygu hyder – defnyddiwch gryfderau eich plentyn a’i annog mewn gweithgareddau y mae’n eu mwynhau neu’n eu gwneud yn dda (e.e. chwaraeon, celf, cerddoriaeth, marchogaeth, nofio ac ati.) 

Gall dyslecsia effeithio ar feysydd eraill

  • Prosesu ffonolegol – y gallu i adnabod a dweud seiniau unigol mewn geiriau. Efallai y bydd yn cymysgu seiniau mewn geiriau e.e. yn dweud ‘ygsolam ysgol neu ‘basgeti’ am sbageti         
  • Dilyniannugwybod ym mha drefn i wneud pethau. Efallai bod eich plentyn yn drysu rhwng misoedd y flwyddyn, dyddiau’r wythnos neu’n cael anhawster gyda heddiw, yfory, ddoe     
  • Cof gweithredol – gallu ‘dal gafaelar wybodaeth e.e. wrth wneud mathemateg pen           
  • Y gallu i enwi eitemau cyfarwydd yn gyflym e.e. rhifau, llythrennau, gwrthrychauefallai’n cael anawsterau’n canfod geiriau neu’n cymysgu geiriau e.e. dweud ffenestr am ddrws   
  • Cyflymder prosesu (eu cyflymder gweithio/meddwl) 

Plentyn dyslecsig yn yr ysgol

  • Anghofus, anhrefnus, yn drysu amseroedd a dyddiadau 
  • Talu sylw – yn ymddangos fel nad yw’n gwrando / ei fod yn breuddwydio 
  • Anhawster dilyn cyfarwyddiadau, copïo o’r bwrdd gwyn          
  • Defnyddio strategaethau ‘osgoi gwaith’ – chwarae’r ffŵl 
  • Blinder, oherwydd bod angen cymaint o ganolbwyntio ac ymdrech yn yr ysgol 
  • Diffyg hunan-barch – efallai’n nad yw cystal â’i ffrindiau am wneud gwaith ysgol 
  • Llawysgrifen anniben 
  • Yn cofio rhywbeth un diwrnod, ond wedi’i anghofio’r diwrnod wedyn! 

Hunan-barch

  • Dylai’r cartref fod yn lle y gall eich plentyn ymlacio. Peidiwch â gadael i amser gwaith cartref achosi straen rhowch eich hun yn ei sefyllfa, a cheisiwch fod mor amyneddgar â phosibl    
  • Peidiwch chi â phryderu – bydd eich plentyn yn sylwi ar hyn 
  • Siaradwch â’r athro dosbarth neu’r Cydlynydd Anghenion Dysgu Ychwanegol (CADY) os ydych yn teimlo fod eich plentyn yn cael trafferth yn y dosbarth neu gyda’i waith cartref 
  • Rhowch ddigonedd o ganmoliaeth bob amser, a dweud wrth eich plentyn mor galed mae’n gweithio 
  • Manteisiwch ar ei gryfderau wrth ddysgu e.e. os yw’n well ganddo edrych ar luniau, defnyddiwch y cyfrifiadur neu DVDs ar gyfer dysgu – os yw’n hoff o wrando, defnyddiwch lyfrau sain            
  • Mae’n bwysig iawn magu hunan-barch a datblygu hyder – defnyddiwch gryfderau eich plentyn a’i annog mewn gweithgareddau mae’n eu mwynhau neu’n eu gwneud yn dda (e.e. chwaraeon, celf, cerddoriaeth, marchogaeth, nofio ac ati.) 

Gwneud darllen yn beth cadarnhaol

  • Byddwch yn esiampl cadarnhaol 
  • Darllenwch i’ch plentynyna trafodwch y stori a’r cymeriadau  
  • Rhannwch y darllendarllenwch y geiriau anodd gyda’ch gilydd               
  • Ymaelodwch â llyfrgellbenthycwch ddewis da o lyfrau amrywiol am bynciau sydd o ddiddordeb i’ch plentyn               
  • Defnyddiwch lyfrau sain pan fyddwch allan e.e. yn y car 
  • Chwaraewch gemau geiriau e.e. cyfateb parau, gemau cof a gweithgareddau dilyniannu (e.e. wrth goginio swper, paratoi i fynd i’r gwely, “Beth sydd angen i ni ei wneud gyntaf?”, “Beth sy’n dod nesaf?”) 

Sut mae Dyslecsia’n effeithio ar waith ysgol

  • Cael trafferth ‘cychwyn arni’ (trefnu meddyliau a syniadau)        
  • Cael trafferth dehongli ysgrifen neu symbolau mathemateg 
  • Cael trafferth cofio gwybodaeth             
  • Oedi wrth gyflawni tasgau neu gynhyrchu gwybodaeth (gall effeithio ar gyflymder llawysgrifen, siarad) 
  • Mae plant sydd ag anawsterau dysgu penodol yn prosesu gwybodaeth yn wahanol – mae’n ymwneud â’r ffordd mae’r ymennydd yn gweithio. Nid yw’r gwahaniaethau hyn yn gysylltiedig â deallusrwydd 
  • Anhawster cymryd gwybodaeth i mewn yn iawn (yn ysgrifenedig neu’n eiriol) 
  • Prosesu gwybodaeth – oedi rhwng clywed rhywbeth a’i ddeall neu ymateb iddo                    
  • Gall gymryd yn hirach i blentyn sydd ag anawsterau dysgu penodol feddwl am ateb i gwestiwn ond, yn aml, os caiff yr amser, gall roi ateb da iawn         

Dyslecsia - Cryfderau

  • Yn aml yn feddylwyr creadigol a gwreiddiol iawn 
  • Meddwl yn gyfannol – gallu gweld y darlun mwy, gallu deall yn iawn sut mae pethau’n gweithio 
  • Yn wych am ddatrys problemau – am eu bod yn gorfod meddwl am ffyrdd o ddatrys yr anawsterau sydd ganddynt 
  • Galluoedd creadigol e.e. celf, cerddoriaeth, dylunio 
  • Yn aml yn dda gyda thechnoleg newydd – felly gwnewch yn fawr o hyn! 

Cymorth gydag ysgrifennu

  • Plant ifanc gwnewch ysgrifennu’n hwyl ac yn amlsynhwyraidd! 
  • Hambwrdd tywod, bwrdd sialc, creonau trwchus neu fwrdd gwyn a phennau marcio 
  • Gwnewch lythrennau a geiriau toes 
  • Gwnewch weithgareddau sy’n defnyddio sgiliau echddygol manwl e.e. edafu gleiniau, byrddau peg, torri a gludo ac ati.        
  • Helpu plant hŷn – gall hyn fod yn amlsynhwyraidd hefyd! 
  • Helpwch eich plentyn i roi syniadau ar bapur: 
  • Pwyntiau bwled – gallant adeiladu ar y rhain i’w troi’n frawddegau a pharagraffau  
  • Llinell amser – er mwyn helpu rhoi syniadau yn y drefn gywir    
  • Ysgrifennu syniadau ar nodiadau Post-ityn wych ar gyfer dysgwyr ‘ymarferol’ – gellir eu ‘symud o gwmpas’ er mwyn trefnu syniadau                       
  • Ffôn symudol – recordio syniadau ar lafar a’u hysgrifennu neu eu teipio’n ddiweddarach 
  • Technoleg gynorthwyol e.e.‘meddalwedd mapio meddwl neu ‘ddarllen yn uchel’ i helpu gydag ymchwilio gwybodaeth a chynhyrchu gwaith ysgrifenedig 
  • Mae mapiau meddwl yn ffordd wych o greu syniadau a threfnu gwybodaeth mewn modd weledol 
  • Gellir defnyddio’r rhain wedyn i drefnu a strwythuro ysgrifen a threfnu gwaith ar gyfer aseiniadau neu brosiectau 
  • Gellir eu creu ar y cyfrifiadur hefyd